Συνομιλώντας με τη θλίψη των ματιών
Οι εκφράσεις του προσώπου πιστεύεται ότι αποκαλύπτουν την τρέχουσα συναισθηματική και ψυχική κατάσταση και τα κίνητρα ενός ατόμου και, επομένως, χρησιμεύουν στη ρύθμιση της συμπεριφοράς στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις του. Σε ένα πρόσωπο, οι δύο κύριες εκφραστικές πηγές εμπλέκουν τις περιοχές των ματιών και του στόματος. Σύμφωνα με τη λαογραφία, τα μάτια είναι «το παράθυρο προς την ψυχή» ή «ο καθρέφτης της ψυχής». Οι επιστημονικές προσεγγίσεις έχουν δείξει τη σημασία της περιοχής των ματιών στην επικοινωνία και στην αναγνώριση της συναισθηματικής έκφρασης. Δηλαδή, στο βλέμμα των ανθρώπων αντανακλώνται οι σκέψεις, τα συναισθήματα, η διάθεση και τα βιώματά τους.
Η επαφή με τα μάτια θα επιτρέψει στον παρατηρητή να αναπαράγει και να βιώσει την κατάσταση που αισθάνεται ο εκφραστής, να εδραιώσει την ενσυναίσθηση και την ανάγνωση του νου, στα συναισθήματα και τις προθέσεις άλλων ανθρώπων. Αυτό σημαίνει πως ο παρατηρητής μπορεί να καταλάβει αν ο εκφραστής είναι χαρούμενος, λυπημένος, εξοργισμένος, απλά και μόνο παρατηρώντας το βλέμμα του. Κατά συνέπεια, τα μάτια πρέπει να είναι μία ισχυρή και αξιόπιστη πηγή συναισθηματικών πληροφοριών. Ένα ερώτημα που γεννάται είναι το κατά πόσο η έκφραση των ματιών είναι αδιαπέραστη από επιρροές από άλλες εκφραστικές πηγές σε ένα πρόσωπο (και έτσι τα μάτια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως γνήσιος και αξιόπιστος «καθρέφτης της ψυχής») ή, μάλλον, αν η έκφραση των ματιών είναι διαπερατή από τα αποτελέσματα προβολής από άλλες περιοχές προσώπου, όπως το στόμα (και, επομένως, η λειτουργία του «καθρέφτη» θα παραμορφωνόταν και η εντύπωση που θα προέκυπτε από τα μάτια θα μπορούσε να είναι παραπλανητική) και, τελικά, αν η πληροφορία που παίρνει ο παρατηρητής είναι αξιόπιστη.
Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι η «ανάγνωση» του βλέμματος είναι εξαιρετικά δύσκολη όταν παύει να είναι επιφανειακή. Και αυτό συμβαίνει καθώς υπάρχουν άνθρωποι που χρησιμοποιούν τα μάτια τους ως κοστούμι της θλίψης. Μίας μόνιμης θλίψης που κουβαλούν σχεδόν σε όλη τους τη ζωή και είναι αδύνατο κάποιος να την προσπελάσει αν δεν φροντίσει να δει πέρα από το βλέμμα. Πολλοί ερμηνεύουν τη θλίψη που παρατηρούν στο βλέμμα τους ως κατάθλιψη, συχνά λυπούνται το άτομο, θεωρούν πως είναι μίζερο και αντικοινωνικό, γεγονός που συχνότατα δεν συνάδει με την κοινωνική έκφραση και συμπεριφορά του ατόμου. Η θλίψη που περιφέρεται στα μάτια τους έχει τις ρίζες της σε τραυματικά γεγονότα που συνέβησαν στη ζωή τους τα οποία, όμως, αποδέχθηκαν ως συμβάντα, αποδεχόμενοι, ίσως, ταυτόχρονα μία μοιρολατρική στάση ζωής. Γνωρίζουν πως έχουν καταπληκτικές ιστορίες να διηγηθούν, ιστορίες που ακροβατούν ανάμεσα στην ευτυχία και στη δυστυχία, ιστορίες με έντονη συναισθηματική δραστηριότητα που τους έχουν αλλάξει, όχι όμως μεταμορφώσει. Γνωρίζουν επίσης πως οι χρόνοι που διαθέτουν οι παρατηρητές για αυτούς είναι περιορισμένοι, διότι στην κοινωνία της ταχύτατης ανάπτυξης της κοινωνίας της πληροφορίας και, παράλληλα, της ταχύτατης ανάπτυξης της αποξένωσης, σπάνια θα ασχοληθεί κάποιος με την ουσιαστική αποκωδικοποίηση των βαθύτερων μηνυμάτων που εκπέμπει το βλέμμα των θλιμμένων. Οι άνθρωποι αυτοί προτιμούν να κρύψουν τη θλίψη πίσω από το βλέμμα τους, λανσάροντας ταυτόχρονα το πιο λαμπρό τους χαμόγελο και χαμηλώνοντας τα μάτια, όχι από ντροπή ή φόβο αλλά για να μην εκτεθούν στους «επιφανειακά βλέποντες». Όσο μεγάλο κι αν είναι το χαμόγελο που στολίζει το πρόσωπό τους, όσο δυνατό και αν είναι το γέλιο τους, το βλέμμα τους παραμένει πάντα θλιμμένο. Έτσι, σπάνια κάποιος καταλαβαίνει αυτή τη θλίψη και, ακόμα περισσότερο, σπάνια κάποιος ασχολείται.
Οι άνθρωποι με τη μόνιμη θλίψη στα μάτια φαίνονται απρόσιτοι, ωστόσο, μάλλον, έχουν καταλάβει πως δεν υπάρχει απόλυτη ευτυχία ούτε βέβαια απόλυτη δυστυχία, αλλά ψήγματα ευτυχίας και δυστυχίας που χάνονται σε κλάσματα δευτερολέπτου. Έμαθαν, συνήθως με άσχημο τρόπο, πως ό,τι έχουμε είναι το «τώρα» και βιάζονται να κερδίσουν χρόνο, λυπημένοι για αυτά που δεν πρόλαβαν να ζήσουν, ή για κάποια που συγχώρησαν ή αποδέχτηκαν. Αυτές οι διαπιστώσεις τους κάνουν απρόσιτους, περίεργους, μόνους. Στην πραγματικότητα, το κοστούμι της θλίψης το φορούν για να υπενθυμίζουν στους εαυτούς τους τις πληγές τους που τους βοήθησαν να ωριμάσουν. Το φορούν για να υπενθυμίζουν στους γύρω τους πως λαχταρούν να αγαπήσουν και να αγαπηθούν, να ζήσουν τις χαρές της ζωής στο έπακρο.
Είναι σίγουρα γοητευτικό και αξίζει τον κόπο να τα κάνουμε αυτά τα θλιμμένα μάτια να χαμογελάσουν. Είναι καθαρά θέμα πρόκλησης! Σαν βγεις στον πηγαιμό των ματιών…!
